Humor om te overleven

Tijdens de lunch op kantoor kan ik weer meepraten, want ik ben eindelijk bij met Zomergasten! 🕺

Meest onder de indruk ben ik van de aflevering met Ugur Ümit Üngör, hoogleraar Holocaust- en genocidestudies. Hij vertelt over hoe genocides beginnen, verlopen en welke gevolgen ze hebben.

Üngör draagt bewust een korte broek en een vrolijke rode polo. Dat draagt hij altijd, ook als docent in de collegezaal. Hiermee probeert hij wat lichtheid te brengen. Want zoals hij zegt: “De inhoud is al zwaar, dan moet je niet ook nog eens in een zwart pak aankomen.”

Üngör’s onderzoekswerk bestaat onder andere uit het praten met overlevenden van genociden en het analyseren van beelden ervan. Dat zijn veel verhalen en beelden van moord, marteling en andere wreedheden.

Maar dat is niet het enige: tot mijn verrassing deed Üngör ook onderzoek naar het gebruik van humor tijdens de genocide door slachtoffers. Over hoe zwarte humor hen helpt om te overleven. Üngör vertelt dat grappen een manier zijn om woorden te geven aan de weerstand die je voelt en dit kwijt te kunnen. (Er wordt tot mijn spijt niet verder op dit onderzoek ingegaan, maar ik heb hem al van internet geplukt, dus hier kom ik nog op terug.)

Ook vertelt Üngör over hoe hij en collega’s onderling humor gebruiken om met hun eigen heftige ervaringen als onderzoekers te dealen. Want dat werk gaat je niet in de koude kleren zitten - zeker niet als je korte broek draagt (sorry voor deze). Humor helpt hen bij het creëren van een groepsgevoel. Vergelijkbaar gedrag ken ik uit onderzoeken naar het gedrag van artsen onderling.

De Zomergasten-aflevering was zelf al bewijs van de noodzaak van humor. In bijna iedere recensie over de aflevering wordt namelijk genoemd: “Fijn dat we na 1,5 uur eindelijk wat lichtheid voorgeschoteld kregen.” Het blokje over humor, dat begon met een grappig fragment van ‘Curb Your Enthusiasm’, was blijkbaar even nodig om om te gaan met alle getoonde heftigheid.

Door alle heldere inzichten die deze interessante wetenschapper geeft, ben ik blij dat ik de aflevering gezien heb.